Жіті респираторлық вирустық инфекциялар (ЖРВИ) — бұл әлемдегі ең көп таралған суық тию ауруларының тобы. Барлық инфекциялардың 90%-ға жуығы осы ауруларға тиесілі. Вирустар тыныс алу жолдарының сілемейлі қабығын зақымдайды және ауа-тамшылары арқылы (жөтелгенде және түшкіргенде), сондай-ақ қарым-қатынас-тұрмыстық жолмен — қол алысу, ортақ ыдыс-аяқ және есік тұтқалары арқылы жұғады.
Инфекцияның көзі әрқашан ауру адам болып табылады.
ЖРВИ тобын вирустың 200-ден астам түрі тудырады, олардың ішінде ең көп таралғандары:
• Тұмау және парагрипп вирустары.
• Риновирустар (әдеттегі мұрын бітелуінің себебі).
• Аденовирустар (тыныс алу жолдарын ғана емес, көздің конъюнктивасын да зақымдайды).
• Респираторлық-синцитиальді вирус (RSV).
• Коронавирустар.
Белгілері және асқыну қаупі
Инкубациялық кезең бірнеше сағаттан бірнеше күнге дейін созылады. Көп жағдайда иммундық жүйе вируспен 7–10 күн ішінде өздігінен күресе алады.
Алайда тұмау өте қулықпен өтеді және ауыр түрде дамуы мүмкін. Негізгі қауіп — ауыр асқынулардың (вирустық пневмония мен жүрек зақымдануынан бастап, созылмалы аурулардың өршуіне дейін) дамуында. Ең жоғары қауіп тобына 5 жасқа дейінгі балалар, қарт адамдар (65 жастан асқандар), жүкті әйелдер және ілеспе аурулары бар адамдар жатады. Дәл сондықтан дәрігерлер организмді уақтылы қорғауды талап етеді.
Аурудың негізгі белгілері:
• Интоксикация: әлсіздік, діріл, бас және бұлшықет ауруы, дене қызуының көтерілуі (тұмау кезінде — 39–40 °C-қа дейін).
• Катаралды белгілер: мұрынның бітелуі, мұрыннан су ағу, түшкіру, тамақтың жыбырлауы мен ауруы, дауыстың қарлығуы.
• Төменгі тыныс алу жолдарының зақымдануы: құрғақ немесе ылғалды жөтел.
Емдеу ережелері
Маңызды: Антибиотиктер тек бактерияларға қарсы әсер етеді! ЖРВИ және тұмау кезінде олар мүлдем тиімсіз және пайдасыз. Антибиотиктерді «алдын алу үшін» өз бетімен қабылдауға тыйым салынады: бұл тек жанама әсерлерді тудырады және бактериялардың дәрілерге төзімділігін арттырады.
Емдеудің негізі — ауру белгілерін жеңілдету:
• Мол жылы сусын ішу: интоксикация деңгейін төмендетеді және қақырықты сұйылтады.
• Қызуды түсіретін дәрілер (парацетамол немесе ибупрофен негізінде): дене қызуы 38,5 °C-тан жоғары болғанда немесе қатты ауырсыну сезімінде қолданылады.
• Мұрынды шаю: тұзды ерітінділер ісінуді азайтады және тыныс алуды жеңілдетеді.
• Мұрын тамырларын тарылтатын тамшылар: мұрын қатты бітелгенде қатаң түрде 3–5 күннен асырмай қолданылады (тәуелділік — дәрі-дәрмектік ринит тудырмау үшін).
• Тәртіп: физикалық жүктемені шектеу, бөлмені жүйелі түрде желдету және ауаның оңтайлы ылғалдылығын сақтау.
Симптомдар күшейіп, жағдайыңыз нашарлағанда өз бетіңізбен емделмеңіз — дереу дәрігерге көрініңіз.
Алдын алу: өзіңізді қалай қорғауға болады?
Суық тию маусымында өзіңізді және жақындарыңызды қорғауға қарапайым қағидалар көмектеседі:
• Тұмауға қарсы жыл сайынғы вакцинация — бұл ең негізгі және сенімді қорғаныс әдісі. Екпе жеңіл сырқаттанудан әрдайым қорғамауы мүмкін, бірақ аурудың ауыр өтуін, ауруханаға жатуды және өмірге қауіпті асқынуларды кепілді түрде ескертеді. Вакцинациядан эпидемиялық маусым басталғанға дейін өткен жөн.
• Қол гигиенасы: қоғамдық орындарға барғаннан кейін қолды сабынмен жүйелі түрде жуу немесе антисептиктерді қолдану.
• Қашықтық сақтау: ауру өршіп тұрған кезде адамдар көп жиналатын жерлерден және суық тию белгілері бар адамдармен қарым-қатынастан аулақ болу.
• Салауатты өмір салты: теңгерімді тамақтану, толыққанды ұйқы және физикалық белсенділік иммунитетті нығайтады.
Өзіңізді және жақындарыңызды тұмаудан және оның асқынуларынан қорғаңыз!
Тіркелген емханада тегін вакцинациядан өтіңіз.
Жазылу үшін өзіңіздің учаскелік дәрігеріңізге хабарласыңыз.
