Метаболизмдік синдром – бұл жасушалардың инсулинге сезімталдығының төмендеуіне негізделген қауіпті зат алмасу бұзылыстарының кешені. Бұл зат алмасудың бұзылуына әкеледі және инфаркт, инсульт пен 2-ші типті қант диабетінің қаупін арттырады. Тамақтан кейін адам бойына күш-қуаттың жиналғанын сезбейді, керісінше ұйқысы келеді. Тұрақты тәттіге деген құштарлық, іш аймағында майдың жиналуы байқалады, қан қысымы көтеріледі, адам ашушаң немесе мазасыз болады. Анализдерде инсулин нормадан жоғары, глюкоза мен кортизол деңгейі жоғары болады. Предиабет (диабет алды күйі) дамиды, адам бұдан да күрделі мәселелерге қарай жылжиды. Егер осы кезеңде алдын алу шаралары жасалмаса, келесі кезеңде ауру пайда болады.
Егер пациентте келесі 5 белгінің 3-еуі анықталса, метаболизмдік синдром диагнозы қойылады:
-
Абдоминальді семіру (негізгі фактор): бел айналымы ерлерде 94 см-ден артық немесе әйелдерде 80–88 см-ден артық.
-
Артериялық гипертония: қан қысымы тұрақты түрде 130/85 мм сын. бағ. жоғары (немесе пациент қысымды төмендететін дәрілер қабылдайды).
-
Триглицеридтердің (ТГ) жоғары деңгейі: 1,7 ммоль/л-ден жоғары.
-
«Жақсы» холестериннің төмендеуі: (ТЖЛП – тығыздығы жоғары липопротеиндер) ерлерде 1,0 ммоль/л-ден кем және әйелдерде 1,3 ммоль/л-ден кем.
-
Көмірсу алмасуының бұзылуы: аш қарынға қан плазмасындағы глюкоза деңгейі 5,6 ммоль/л-ден жоғары.
Диагнозды нақтылау үшін терапевт дәрігерге қаралып, келесі зерттеулерден өту қажет:
-
Липидограмма (холестерин мен триглицеридтерге арналған кеңейтілген анализ)
-
Аш қарынға глюкоза деңгейін анықтау және гликирленген гемоглобин анализі
-
HOMA-IR индексін есептей отырып, инсулинді бағалау
-
Артериялық қан қысымын өлшеу және құрсақ қуысы мүшелерінің УДЗ-і (бауырдың майлы гепатозын жоққа шығару үшін)
Мұнымен қалай күресуге болады?
Метаболизмдік синдромды емдеу кешенді сипатқа ие және толықтай өмір салтын өзгертуге негізделеді — бірқатар жағдайларда бұл көрсеткіштерді дәрі-дәрмексіз толық қалпына келтіру үшін жеткілікті.
-
Салмақ тастау: дене салмағын тек 5–10%-ға азайтудың өзі инсулинге сезімталдықты айтарлықтай жақсартады.
-
Физикалық белсенділік: аптасына кемінде 150 минут орташа аэробты жүктеме (мысалы, жылдам жүру, жүзу, велосипед тебу).
-
Рационды түзету: қосылған қантты, тәтті жемістерді, фастфудты, транс майларды барынша азайту. Диетаның негізін жасұнық (көкөністер, жемістер), күрделі көмірсулар және ақуыз құрауы тиіс.
Маңызды! Бейінді медициналық мекемелерде уақытылы диагноз қою – диабеттің дамуын және тамырлық апаттардың (инсульт, инфаркт) алдын алуға мүмкіндік береді.
