Бұл күннің басты мақсаты — халықтың жоғары қан қысымының ауыр асқынулары туралы хабардарлығын арттыру, адамдарды қан қысымын жүйелі түрде өлшеп тұруға және профилактикалық тексерулерден уақытылы өтуге шақыру.
Артериялық гипертония — бұл «үнсіз жау (өлтіруші)». Көп жағдайда ол ешқандай белгісіз өтеді, бірақ инфаркт, инсульт және бүйрек ауруларының қаупін едәуір арттырады. Қорғанудың негізгі жолы — қысымды бақылау және өмір салтын өзгерту.
Қан қысымын бақылауда ұстауға арналған практикалық ұсыныстар:
1. Қан қысымын дұрыс өлшеңіз
- Иыққа тағатын манжетасы бар автоматты тонометр сатып алыңыз.
- Қысымды тыныш күйде өлшеңіз (орындық арқалығына сүйеніп отырып, 5 минут демалғаннан кейін).
- 120/80 сын. бағ. мм қысымы оңтайлы болып саналады.
- Ересек адам үшін қалыпты көрсеткіш — 130/80 мм сын. бағ-нан төмен.
- Егер көрсеткіштер үнемі140/90 мм сын. бағ-нан жоғары болса, дәрігерге қаралыңыз.
2. Тұзды шектеңіз
Тәуліктік норма — 5 грамнан аспауы керек (беті тегістелген 1 шай қасық). Тамаққа тәрелкеде қосымша тұз салмаңыз, жартылай дайын өнімдерден, шұжық, чипсы және тұзды тағамдардан бас тартыңыз — олардың құрамында жасырын тұз өте көп.
3. Көбірек қозғалыңыз
- Күніне кемінде 30 минут дене белсенділігімен айналысыңыз (жылдам жүру, жүзу, велосипед тебу). Бұл қан тамырларының серпімділігін сақтауға көмектеседі.
4. Салмақ пен тамақтануды қадағалаңыз
- Артық салмақ қан қысымын тікелей көтереді. Әрбір жоғалтқан 5 кг.салмақ систолалық қысымды шамамен 5 мм сын. бағ-ға төмендетуі мүмкін.
- Көбірек көкөністер, жеміс-жидектер, өсімдік көгін, тұтас дәнді дақылдар мен балық жеңіз. Қант пен қаныққан майларды шектеңіз.
5. Зиянды әдеттерден бас тартыңыз
- Никотин қан тамырларының түйілуін (спазм) тудырады. Темекі шегуден бас тарту — жүрек-қантамырлары ауруларының қаупін төмендетудің ең жылдам жолы.
- Алкогольді тұтынуды барынша азайтыңыз немесе одан толықтай бас тартыңыз.
6. Стресті басқарыңыз
- Созылмалы стресс пен ұйқының қанбауы (тәулігіне 7–8 сағаттан аз ұйықтау) қан қысымының жоғары болуына әсер етеді. Тыныс алу жаттығуларын жасап, демалуға уақыт бөліңіз.
Есіңізде болсын! Қан қысымын тұрақты түрде бақылау — адам өмірін сақтап қалатын қарапайым әдет. Денсаулығыңызды бүгіннен бастап бақылаңыз!
