Өт-тас ауруы (ӨТА) — өтқалтада немесе өт жолдарында тас (конкремент) түзілуімен сипатталатын ауру.
Даму себептері:
- Өттің холестеринмен шамадан тыс қанығуы, кристалдардың пайда болуы және кейіннен өт тасына айналуы;
- Таңғы асты немесе басқа да тамақтану уақытын өткізіп алу, түнде артық тамақтану немесе майсыз диета ұстану өттің іркілуіне (тоқтауына) әкеледі;
- Әйел гормондары (эстрогендер) өттегі холестеринді көтереді, бұл өтқалтаның жиырылу қабілетін төмендетеді. Әйелдер еркектерге қарағанда 3–5 есе жиі ауырады;
- Семіздік және күрт салмақ тастау (тіндердегі май өтке жиналады);
- 45 жастан кейін ӨТА қаупі 2-4 есе артады;
- Тұқым қуалаушылық фактор қауіпті 30–50%-ға арттырады.
Симптомдары:
- Көбінесе тас қозғала бастағанға дейін белгі бермейді («мылқау» тас);
- Оң жақ қабырға астындағы кенеттен пайда болатын, оң жақ жауырынға/иыққа таралатын бүріп ауырсыну;
- Жүрек айну, құсу, ауыздағы ащы дәм, тамақтан кейінгі ауырлық сезімі.
Алдын алу:
- №5 диета. Бөлшектеп тамақтану (күніне 5–6 рет), майлы, қуырылған, ысталған тағамдарды және тәтті нандарды (сдоба) шектеу;
- Күніне 1,5 - 2 литр жылы су, итмұрынның немесе түймедақтың сұйық тұнбасын ішу; ащы кофе мен шайды, тәтті газдалған сусын, дүкен шырынын және мұздай сусын ішпеу;
- Тұрақты қалыпты физикалық белсенділік (серуендеу, жаттығу жасау, жүзу және т.б.);
- Салмақты бақылау: семіздік кезінде салмақты біртіндеп түсіру (ашықпау!).
ӨТА асқынуының алдын алу!
Жоспарлы операция — бұл нәтижесі алдын ала болжанған, организм зақымы аз араласу, ал шұғыл операция — қабыну жағдайында адам өмірін құтқару.
|
Өлшемшарт |
Жоспарлы операция |
Шұғыл операция |
|
Әдісі |
Лапароскопия (3–4 кішкентай тесік арқылы) |
Лапаротомия (үлкен тілік жасау арқылы) |
|
Қауіп-қатерлер/ |
Минималды, өйткені организм толық тексерілген және дайындалған |
Жоғары қауіп: өт жолдарының зақымдалуы, қан кету, іріңдеу, ісіну, перитонит, панкреатит |
|
Оңалту кезеңі |
5-7 күннен кейін үйге шығу, үйреншікті өмір салтына жылдам оралу |
Ауруханада ұзақ жату, дренаж, қатаң режим, антибиотиктерді ұзақ қабылдау, айларға созылатын қалыпқа келу процесі |
|
Тігіс іздері (тыртықтар) |
Байқалмайды деуге болады |
Айқын көрінетін операциядан кейінгі тыртық |
ЕСІҢІЗДЕ БОЛСЫН! Тас кез келген уақытта — демалыста, ұшақта немесе саяжайда жүргеніңізге қарамастан, өт жолын бұғаттап немесе өтқалтаның қабырғасын зақымдауы мүмкін. Мұндай жағдайда жеңіл операция адам өмірі үшін күреске толы күрделі сынаққа айналады.
